không thèm
Định nghĩa
- Tổ hợp từ (cụm từ cố định):
- Biểu thị thái độ dửng dưng, coi thường, không muốn nhận hoặc không muốn làm một việc gì đó vì cho là không xứng đáng, không quan trọng hoặc không đáng để tâm: "không thèm" thể hiện sự từ chối một cách rõ rệt, thường kèm theo tâm lý khinh bỉ hoặc không hứng thú.
- Mang sắc thái mỉa mai, khinh suất: Trong giao tiếp hàng ngày, "không thèm" thường được dùng để nhấn mạnh sự thiếu quan tâm hoặc thái độ không chấp nhận đối với một người, một vật, hay một hành động nào đó.
Ví dụ sử dụng
Biểu thị sự từ chối:
- Nó đưa quà nhưng tôi không thèm nhận. (Tôi từ chối nhận vì cho rằng món quà không đáng hoặc không có giá trị với mình.)
- Anh ta rủ đi chơi nhưng cô ấy không thèm trả lời. (Cô ấy phớt lờ lời rủ rê, không thèm để ý đến.)
Biểu thị thái độ coi thường:
- Mấy món đồ rẻ tiền ấy, tôi không thèm mua. (Tôi cho rằng chúng không xứng đáng để bỏ tiền ra.)
- Nó nói xấu tôi, nhưng tôi không thèm chấp. (Tôi không coi trọng lời nói xấu đó, nên không phản ứng lại.)
Các cách sử dụng nâng cao
"không thèm đếm xỉa": hoàn toàn không quan tâm, không thèm để ý đến.
- Chuyện người ta thế nào, tôi không thèm đếm xỉa. (Tôi không thèm quan tâm đến chuyện của người khác.)
"không thèm ngó ngàng": không thèm nhìn hoặc không thèm để tâm đến.
- Từ ngày cãi nhau, nó không thèm ngó ngàng đến tôi. (Nó hoàn toàn phớt lờ tôi.)
Biến thể và từ gần giống
Thèm (động từ): muốn, ham muốn một điều gì đó một cách mãnh liệt.
- Tôi thèm một giấc ngủ ngon. (Tôi rất muốn được ngủ ngon.)
Không thèm muốn (cụm từ): không hề có ham muốn.
- Cô ấy không thèm muốn danh vọng. (Cô ấy không ham muốn danh vọng.)
Từ đồng nghĩa
- Không buồn: không muốn, không hứng thú (thường kèm tâm trạng chán nản).
- Tôi không buồn nói chuyện với nó. (Tôi không muốn nói chuyện vì chán ghét.)
- Chẳng thèm: nhấn mạnh hơn "không thèm".
- Chẳng thèm để ý đến lời bàn tán. (Hoàn toàn không quan tâm.)
- Phớt lờ: cố tình không để ý, không đáp lại.
- Nó phớt lờ mọi câu hỏi của tôi. (Nó làm như không nghe thấy.)
Thành ngữ liên quan
Không thèm nhìn mặt: không muốn gặp hoặc nhìn thấy ai đó vì giận dỗi hoặc khinh ghét.
- Sau vụ lừa đảo, tôi không thèm nhìn mặt hắn nữa. (Tôi ghét đến mức không muốn thấy mặt hắn.)
Không thèm chấp: không coi trọng đến mức phải phản ứng hay tranh luận.
- Lời nói vô duyên ấy, tôi không thèm chấp. (Tôi bỏ qua vì cho là không đáng để tâm.)